Waterstof: de nieuwe groene belofte?

De laatste tijd berichten media regelmatig over waterstof. Wat is het eigenlijk? Hoe kun je het gebruiken? Wat zijn kansen en beperkingen?

Waterstof is een onschadelijk, reukloos gas, dat je kunt omzetten naar elektriciteit zonder CO2-uitstoot. Want het is ‘gewoon gemaakt van water’. Water bestaat uit twee delen, waterstof en zuurstof die je door middel van elektrolyse kunt scheiden. Als je waterstof vervolgens weer in aanraking brengt met zuurstof, komt er heel veel energie vrij. Genoeg om een auto te laten rijden, een huis te verwarmen of een laptop op te laden. En dat allemaal zonder uitstoot, het enige restproduct is water. En wanneer je dus voor de elektrolyse alleen groene energie gebruikt, zoals wind- of zonne-energie, dan is waterstof CO2-neutraal. Dit wordt ook wel groene waterstof genoemd (zie kader).

Groene belofte?
Waterstof wordt als schone, groene belofte gezien. Het kan dienen als brandstof en grondstof voor de toekomstige CO2-arme industrie en ook als opslag voor stroom, omdat de wind niet altijd waait en de zon niet altijd schijnt. Want het grote voordeel van waterstof is dat je het kunt opslaan. Dat is momenteel de grote uitdaging van zonne- en windenergie: eenmaal opgewekt, moet deze energie meteen worden gebruikt. Wil je deze energie toch opslaan, dan heb je daarvoor een dure accu nodig. We kunnen ook deze overtollige groene energie omzetten in waterstof. Dan kunnen we het later weer in aanraking brengen met zuurstof en zo energie opwekken wanneer we het nodig hebben.

Energieverlies
Dat klinkt heel mooi, maar er is wel een belangrijke kanttekening. Wanneer je elektriciteit gebruikt voor de elektrolyse van waterstof, dan heb je een rendement van 75 procent. Dat betekent dat 25 procent van de opgewekte energie verloren gaat om er waterstof van te maken. Het vervolgens terugzetten van waterstof naar energie geeft eenzelfde energieverlies. Dat is bijna de helft energieverlies.

In plaats van gas
We hebben in Nederland een heel pijpsysteem aangelegd voor het vervoer van gas. Dat systeem kunnen we goed gebruiken. Er zijn ideeën om waterstofgas te maken met behulp van windenergie en dit te vervoeren via ons aardgassysteem. Dit kan dan ook worden gebruikt in de chemische industrie en voor het maken van staal. Dat kan fors bijdragen aan het behalen van onze klimaatdoelstellingen. Sommige mensen zien waterstof dan ook als de sleutel naar de energietransitie.

Projecten
In Nederland lopen op dit moment circa honderd verschillende onderzoeksprojecten met waterstof. Van woningen die ermee verwarmd worden, tot auto’s die erop rijden, projecten in de elektriciteitssector, chemie en industrie. Veel waterstof zal in de toekomst worden vervoerd in de Rotterdamse haven.

Vuilniswagen op waterstof
Waterstof kunnen we toepassen in het vervoer. Sommige auto’s en bussen rijden al op waterstof. Dat betekent wel dat we waterstoftankstations moeten hebben, en die zijn er nog niet veel. In Amsterdam wordt er een gebouwd. De gemeente Amsterdam wordt de eerste klant van het waterstoftankstation: zij hebben al zes vuilniswagens op waterstof klaarstaan voor duurzame afvalinzameling in de regio.

Nieuwe windparken
Het is voor het eerst dat in kaart is gebracht op hoeveel waterstof Nederland in de toekomst kan rekenen en hoeveel er uit het buitenland zal moeten komen. Om voldoende waterstof in Nederland te kunnen opwekken, moeten er tenminste tien nieuwe windparken op de Noordzee bijkomen. Daarnaast zal Nederland ook veel waterstof moeten importeren. Dat staat in een recent verschenen rapport over de toekomstige energievoorziening van DRIFT, transitieonderzoeksinstituut aan de Erasmus Universiteit, in opdracht van de haven in Rotterdam. We moeten oppassen dat we ons niet rijk rekenen, waarschuwen de onderzoekers. We kunnen hooguit een derde zelf opwekken en de rest zullen we uit het buitenland moeten halen. Met als gevolg: meer afhankelijkheid.

Sommige mensen zijn enthousiast over de verschillende mogelijkheden van waterstof: ze willen bijvoorbeeld in oude woonwijken waar geen warmtenet komt, waterstof gebruiken. Anderen daarentegen zeggen dat waterstof belangrijk wordt, maar op grote schaal pas na 2030. We moeten het immers eerst nog met fossiele bronnen maken, dus het zal ook niet direct tot CO2-reductie leiden.

Meer weten?
Ook in Steenwijkerland werken meerdere partijen, waaronder de gemeente en Landgoed De Woldberg, aan een waterstofproject. Er zijn vergevorderde plannen om op Eeserwold waterstof te gaan produceren. Wil je daar meer over weten? Lees dan dit artikel uit de Steenwijker Courant: Groene waterstof zet Steenwijkerland op de kaart

 

Grijze, groene en blauwe waterstof

  • Grijze waterstof wordt tot nu toe vooral gemaakt met aardgas. Daarbij komt CO2 vrij. De waterstof kan vervoerd worden en op een andere plaats als energiebron worden gebruikt.
  • Bij blauwe waterstof is de bron nog steeds aardgas, maar wordt de CO2 eruit gehaald en onder de grond opgeslagen.
  • Bij groene waterstof is de energiebron geen aardgas, maar bijvoorbeeld windenergie. Bij deze variant komt dus helemaal geen CO2 meer vrij.
    (Bron: NOS)